عبد الرحمن جامي

مقدمة 32

الدرة الفاخرة في تحقيق مذهب الصوفية والمتكلمين والحكماء المتقدمين

بخش 1 - محاكمه نوعي از رساله‌نويسى بوده است كه در آن مصنف دو وجههء نظر يا دو مذهب متقابل را با يكديگر مقايسه مىكرده ومىكوشيده است ميان آنها داورى كند وأحيانا آنها را با يكديگر سازش دهد . محتملا مشهورترين اثر از اين گونه كتاب المحاكمات قطب الدين رازي است كه در آن كوشيده است تا نظرهاى متقابل ومخالف فخر الدين رازي ونصير الدين طوسي را در شرحهايى كه بر إشارات ابن سينا نوشته‌اند با يكديگر سازگار كند . 2 - شش مسئله‌اى كه در اينجا به آنها اشاره شده ظاهرا مسائل مربوط به وجود ووحدت وعلم واراده وقدرت كلام خدا است كه از همهء آنها در متن اصلى يا كوتاه بحث شده است . در متن بلند مسائل إضافي ناتوانى ممكن وصدور كثرت از وحدت مورد بحث قرار گرفته است . 3 - الشقائق النعمانية ، ج 1 ، 391 - 390 . 4 - نه مسئلهء اوّل در نخستين متن مورد بحث قرار گرفته ، ولى دو مسئلهء آخر در بندهاى متمم متن بلند آمده است . نه مسئلهء مورد بحث در متن اصلى را مىتوان به شش مسئلهء مذكور در الشقائق النعمانية بازگرداند ، بدين ترتيب كه دو مسئلهء مربوط به علم خدا با هم تركيب شود ، ومسئلهء وابستگى علتي أزلي به فاعل مختار جزئي از مسئلهء قدرت خدا تصور شود ، ومسئلهء صفات خدا به صورت كلى ديباچه‌اى براي مسائل پس از آنكه مربوط به تفصيل صفات است در نظر گرفته شود . 5 - تا آنجا كه ممكن بوده است ، همهء نقلها وتفسير وتأويلها را ، خواه جامى به آنها تصريح كرده باشد يا نه ، در حواشي ترجمهء الدرة الفاخرة وترجمهء حواشي آورده‌ايم . 6 - رجوع شود به خاتمهء أو ، نسخهء شمارهء or . 218 موزهء بريتانيا ، برگ ب 172 . 7 - Ecker , Camiide Dei Existentiae Attribut is Libellus , P . 26 8 - الأمم لإيقاظ الهمم كورانى ، ص 107 . بخش 1 - منبع اصلى براي ترجمهء حال لأرى كتاب رشحات كاشفي ، ص 173 - 163 است .